Iedereen ziet het, maar niemand zegt het…

Tot hoever reikt ons Noaberschap?

Wij zijn in het Oosten met recht trots op ons Noaberschap. Het heeft ons al eeuwen veel goeds gebracht. Maar ik vraag me af tot hoever ons Noaberschap reikt als het om onze gezondheid gaat? En dan bedoel ik niet als iemand al ziek is want dan wordt er gelukkig vaak wel door de noabers gezorgd. Nee, ik bedoel het stadium ervoor. Als je ziet dat een noaber er steeds ongezonder uit ziet doordat deze ongezonder is gaan leven. Uit je dan ook direct aan je noaber oprecht je zorgen?

Wat is naoberschap?

Voordat ik verder ga, toch even een korte uitleg voor de enkelingen die het niet weten. Naoberschap is een sociale verhouding, vaak binnen een kleine- en/of boerengemeenschap. Het houdt in dat je naar elkaar omkijkt, voor elkaar klaarstaat en elkaar bijstaat met raad en daad. Een oogje in het zeil houden. Elkaar een schouder bieden als dat nodig is. Een praatje maken. Oprecht geïnteresseerd zijn en de helpende hand uitsteken. Dat alles valt onder wat we bij ons in het Oosten het naoberschap noemen. Feitelijk is het een ruime en intensieve vorm van burenhulp, maar dan breder uitgevoerd dan enkel voor je letterlijke buren, het geldt ook voor je vrienden en collega’s.

Een verhelderend koffiemomentje…

Tijdens een leerzaam koffiepraatje met een paar collega’s viel ons iets op: onafhankelijk van elkaar hadden we de afgelopen week dezelfde ervaring. We hadden allemaal bij verschillende patiënten, die al jaren met gezondheidsklachten rondlopen, een paar simpele vragen gesteld: “Hoe gaat het met je gezondheid? Hoe voel jij je? Voel je je fit?” Het antwoord was steeds negatief… Maar wat daarna gebeurde, was nog opvallender: de patiënten reageerden met opmerkingen als: “Wat fijn dat je dat vraagt” en “Niemand heeft me die vraag ooit gesteld.” Dat is toch wel bijzonder. Want we weten zeker dat mensen in hun omgeving – hun buren, vrienden, of familie – wel hebben opgemerkt dat bijvoorbeeld de jonge tiener van hun broer flink is aangekomen, of dat de buurman de laatste jaren zichtbaar zwaarder is geworden en moeite heeft met bewegen. En waarschijnlijk is daar ook wel over gepraat, maar dan niet direct met de persoon zelf, alleen met anderen.

We hebben toch het beste met onze noaber voor?

Ik ben er vol van overtuigd dat iedereen het beste met zijn naasten voor heeft. Dat iedereen elkaar een goede gezondheid wenst. En toch stellen we bepaalde vragen elkaar niet. Oprechte vragen stellen over de gezondheid van een vriend, buur of collega met een ongezonde leefstijl kan ook lastig zijn, maar door met empathie en zorg te benaderen, kun je respectvol je bezorgdheid uiten zonder dat het bij de ander als een aanval overkomt. Er zijn enkele manieren om dit te doen.

Hoe ga je om met oprechte vragen stellen?

• Kies een goed moment; Zorg dat je het gesprek voert wanneer jullie beiden ontspannen zijn en er tijd is om rustig te praten. Vermijd het ter sprake brengen tijdens stressvolle of ongemakkelijke momenten want dan werkt het averechts.
• Begin met zorg en interesse; Begin het gesprek door te laten zien dat je om de ander geeft:
  – “Ik heb de laatste tijd gemerkt dat je vaak moe lijkt. Maar hoe gaat het echt met je?”
  – “Ik maak me een beetje zorgen om je, hoe voel je je eigenlijk?”
• Gebruik ik-boodschappen; Dit voorkomt dat je beschuldigend overkomt:
  – “Ik merk dat je je misschien niet altijd fit voelt. Is dat zo, of gaat het eigenlijk goed met je?”
  – “Het lijkt alsof je de laatste tijd wat moeite hebt met [bijvoorbeeld energie of slaap]. Hoe ervaar je dat zelf?”
• Wees nieuwsgierig, en oordeel niet; Nodig de ander uit om open te praten door nieuwsgierige vragen te stellen, in plaats van adviezen te geven:
  – “Hoe komt het dat je de laatste tijd minder beweegt? Is er iets dat het lastig maakt?”
  – “Hoe zit je eigenlijk in je vel? Heb je het gevoel dat je iets zou willen veranderen?”
• Bied steun, geen oplossingen; Geef aan dat je er bent om te luisteren, niet om hen te veranderen, want veranderen kunnen ze alleen zelf:
  – “Als je ooit wilt praten of steun nodig hebt, ben ik er voor je.”
  – “Hoe kan ik je helpen om je beter te voelen, als je dat wilt?”

Ga voor een eerlijk en open gesprek

Door het gesprek op deze manier aan te gaan kun je laten zien dat je om het welzijn geeft van de ander, zonder dat het oordeel of druk uitstraalt. Dit opent vaak de deur voor een eerlijk en open gesprek waarbij je niet moet vergeten dat, wanneer je dit met respect doet, de ander ook vaak dankbaar is dat je dit gedaan hebt. Uiteindelijk is de insteek van zo’n gesprek ook dat je het beste met de ander voor hebt. Hoe mooi zou het zijn als we dat inzien als een soort “noaberplicht”. En dat we hierdoor ons prachtige Noaberschap nog mooier maken door elkaar te helpen naar een gezonder leven in plaats van onze “noaberplicht” te vervullen als onze noaber al ziek of overleden is. Ons Noaberschap is iets moois. Iets om trots op te zijn maar gezonde Noabers, maken het Noaberschap nog mooier en vooral leuker!

ZorgSame groet,

Patrick ter Brugge