“Wat je niet gebruikt raak je kwijt” – Geratrie fysiotherapie –

Tijdens zijn eerste baan als fysiotherapeut bezocht Henri Enserink regelmatig een verzorgingshuis voor ouderen. Deze doelgroep had direct zijn interesse maar de bacheloropleiding Fysiotherapie bleek niet voldoende. Door de complexe gezondheidsproblemen bij ouderen is kennis over deze specifieke doelgroep nodig om zorg op maat te kunnen leveren. Na een studie van drie jaar rondde Henri in 2012 zijn master Geriatrie in de Fysiotherapie af. Hij werd destijds de eerste specialist in geriatrie fysiotherapie in de gemeente Hellendoorn. Tijd voor een inkijkje in zijn werk. Henri vertelt!

Als geriatrie fysiotherapeut bij ZorgSaam Hellendoorn-Nijverdal, onderzoek en behandel ik kwetsbare ouderen. Ouderen die afhankelijk zijn van zorg, medicatie of lijden aan ziekten. Bij ouderen is het vaak aan een combinatie van aandoeningen, zoals slijtage en hart- en vaatziekten. Voeding en onvoldoende drinken speelt daarnaast een grote rol. Het is belangrijk om hier eerst goed onderzoek naar te doen. Je moet goed kunnen inschatten in hoeverre je iemand kunt belasten en dat is soms best lastig. Een training van een kwartiertje kan voor mij voelen als een warming-up maar voor iemand op leeftijd kan dit een hele intensieve prikkel zijn. De patiënt tijdens het eerste consult overbelasten is niet handig, helemaal als de motivatie niet zo groot is. Vaak sterkt ze dat in hun overtuiging: “Zie maar, beweging op mijn leeftijd is echt niet goed voor mij.” Zoeken naar een beweegactiviteit die mensen leuk vinden is een belangrijke eerste stap!

“Een geratrie fysiotherapeut werkt samen met verschillende disciplines”

De specialisatie geriatrie fysiotherapie is niet bij iedereen bekend. Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor. Als specialist werk je intensief samen met andere disciplines, zoals de huisarts en thuiszorg maar ook mantelzorgers. Het gebeurt regelmatig dat de kinderen contact opnemen omdat ze zich zorgen maken. Bij veel ouderen speelt de angst om te vallen en dit zorgt ervoor dat mensen minder bewegen. Het aanbieden van valpreventie kan hierbij helpen. Hier kijkt soms ook een ergotherapeut mee, omdat de inrichting van de woning soms aangepast moet worden. Ook de invloed van medicatie kan soms heel groot zijn. In sommige gevallen kun je de patiënt niet eens behandelen omdat de klachten voortkomen uit bijwerkingen van de medicatie. Aan mij de taak om dit weer terug te koppelen aan de huisarts.

“De langdurige behandelrelatie met cliënten vind ik mooi”

Ouderen hebben vaak veel meegemaakt en deze ruime levenservaring is een bron van mooie verhalen. Het zelfredzaam maken van mensen, dat ze bijvoorbeeld nog thuis kunnen blijven wonen, maakt het werk erg dankbaar. Ik behandel daarnaast ook patiënten die bijvoorbeeld de prognose hebben gekregen dat ze nooit meer van bed af komen. Dankzij mijn begeleiding lukt het patiënten soms alsnog om een stukje te lopen. Als je dat kunt bereiken, dat is geweldig! Een succesverhaal is dat van voormalig tandarts de heer Bekke uit Nijverdal. Hij kreeg een soortgelijke prognose na een CVA. (Lees zijn verhaal hier)

“Je hebt geen fysio nodig voor een ommetje, dat kan ook met naasten”

Door de uitbraak van corona is er een periode geweest dat de behandeling vooral bestond uit telefonisch contact. Voor veel mensen was het een bevestiging dat het bezoek aan de geriatrie fysiotherapeut veel met hun lichaam doet. Ze zijn in deze periode achteruit gegaan qua gezondheid. Andersom werden veel mensen ook gedwongen om zelf in beweging te blijven en dit ging bij sommige patiënten verrassend goed. Ze hebben het bewegen zelf weer opgepakt. Je hebt namelijk geen fysio nodig voor een ommetje, dit kan ook met een partner of dochter of kleinkind. Ik behandelde al enkele maanden een oudere man met Parkinson. Hij wandelde altijd graag en we stelden samen het doel om weer zelf te kunnen wandelen. Omdat hij anders de hele dag in de stoel zat, heeft hij noodgedwongen al die weken gewandeld. Dit heeft zijn lijf heel veel goeds gebracht.

“Ga tijdens je bezoek samen een blokje om”

Hoe ouder je wordt, hoe moeilijker het is om fit te blijven. Als je maar lang genoeg in de stoel blijft zitten, dan komt er een tijd dat je niet meer uit de stoel komt. Een beetje beweging kan al veel effect hebben op de gezondheid. Als je bij een ouder op bezoek gaat, maak dan tussen de kopjes koffie door even samen een ommetje. Beweging is zo belangrijk!

“Neem niet alles uit handen”

Hoewel in Nederland ouderen nog veel zelf doen, verandert dit vaak compleet wanneer zij het verzorgingshuis bereiken. Uit onderzoek blijkt dat ouderen hier gemiddeld slechts 5 minuten per dag in beweging zijn. Ze krijgen minimale prikkels om iets zelf te doen en vrijwel alles wordt voor ze gedaan. Ook al gebeurt het met vaak met de beste bedoelingen, het is beter om jezelf in te houden. Als iemand zijn jas niet aan krijgt, is het beter om ze even te ‘laten martelen’. Een jas aantrekken vraagt bijvoorbeeld om bewegelijkheid van je schoudergewricht. Alles wat je niet gebruikt raak je kwijt en dit geldt voor eigenlijk alles: conditie, de bewegelijkheid van je gewrichten, spierkracht en evenwicht.

“Ik trek de voordeur achter me dicht en de patiënt is het alweer vergeten”

Bij sommige cliënten is er sprake van geheugenproblematiek en dat maakt het werk soms best wel lastig. Je legt de oefening zorgvuldig uit en trekt na de behandeling de deur achter je dicht en ze zijn het alweer kwijt. Ook kom je bij thuisbezoeken wel eens trieste situaties tegen: mensen die zichzelf verwaarlozen of niet meer in staat zijn om voor zichzelf te zorgen. Er zijn ook mensen die alle hulp afwijzen, ook dat is lastig. Zo worden wij wel eens ingeschakeld door de huisarts terwijl de patiënt hier geen behoefte aan heeft.

“Zingeving blijft belangrijk, ook voor ouderen”

Ouder worden betekent vaak dat je moet inleveren. Hierdoor kan veel zingeving wegvallen, zoals het klaarmaken van je eigen maaltijd. Er zijn 7 plekken in de wereld, de zogeheten ‘blue zones’, waar mensen significant ouder worden. Dit komt o.a. door beweging, voeding maar in het bijzonder door zingeving. Elke dag opstaan met een doel en het onderhouden van sociale contacten dragen er aan bij dat mensen ouder worden en langer fit blijven. Lees het verhaal van de heer Bloemendaal, het voorbeeld van iemand die ondanks zijn hoge leeftijd vitaal is en elke dag geniet van het leven.

“Veel ouderen fleuren op van het wekelijks samenkomen”

Met ondersteuning van een student, wijkvereniging De Blokken, de Welle en de Gemeente Hellendoorn hebben we een beweeggroep voor ouderen opgestart. Beweeggroep de Blokken bestaat uit een groep van twaalf ouderen die wekelijks bij elkaar komen. De kracht van deze groep is het sociale aspect. Samen een kopje koffie in combinatie met fysiek bezig zijn heeft op veel ouderen een positief effect: ze fleuren volledig op door de groepstrainingen. Door corona heeft het een hele tijd stilgelegen maar dankzij de versoepelingen zijn we onlangs weer opgestart! Er is een vrije inloop, dus wees welkom 🙂

Je bent iedere dag afhankelijk van het functioneren van je lichaam. Door ouderdom of ziekte is een goed functionerend lichaam soms niet meer vanzelfsprekend. Lopen, traplopen, fietsen, wassen, aankleden of huishoudelijke activiteiten worden dan moeilijker en de kans op vallen neemt toe. Een geriatriefysiotherapeut kan hierbij een goede ondersteuning zijn. 

De hele maand november stond in het teken van ouderen. Ouderen die ondanks een relatief hoge leeftijd nog zelfredzaam en fysiek in goede conditie zijn kregen een podium. De verhalen geven een mooie inkijk hoe je ondanks je leeftijd je fit kunt voelen en wat je kunt doen om eenzaamheid tegen te gaan. Alle verhalen vind je op onze website, zoals bijvoorbeeld dit verhaal!